Marian Mizgalski „Wrona” oraz Zofia z Madeńskich Mizgalska „Słoneczko”

Plutonowy rezerwy, ogniomistrz Marian Mizgalski  „Wrona” urodził się 4 października 1912 roku w Rejowcu. Był synem Czesława i Zofii z Majewskich. Ukończył Technikum Agrotechniczne Cukrownicze w Lublinie.

W latach 1932-34 odbywał służbę wojskową w 27 Pułku Artylerii Lekkiej we Włodzimierzu Wołyńskim. Ukończył w nim szkołę podoficerską i otrzymał awans na stopień plutonowego.

We wrześniu 1939 roku nie dostał powołania i zaciągnął się na ochotnika do przechodzącego przez Trawniki 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich, należącego do Nowogródzkiej Brygady Kawalerii (dow. W. Anders). Wziął udział w walkach pod Wyszogrodem, Rejowcem i Krasnobrodem. Po rozbiciu pułku wrócił do Rejowca. W styczniu 1940 roku razem ze swoją przyszłą żoną Zofią został zaprzysiężony do ZWZ w Rejowcu. Pobrali się 29 października 1941 roku. Po wsypie (1943 rok), poszukiwani przez Gestapo, zostali skierowani w rejon Biłgoraja na placówkę w Soli. Tam poznali Bolesława Usowa „Konara”.

W początkach września 1943 roku „ …pod moją nieobecność Marian został aresztowany i przewieziony do więzienia w Biłgoraju. W celi do której go wprowadzono zobaczył „Konara”, jego brata ps.”Pirat” i profesora Erlicha, których aresztowano parę dni temu. Byli bardzo pobici.”

23 września odzyskał wolność po rozbiciu więzienia przez oddział AK kapitana „Żegoty”, Tadeusza Sztumberg-Rychtera i oddział NSZ kapitana „Zęba”, Leonarda Zub-Zdanowicza. „Konara” i „Pirata”, którzy byli torturowani w śledztwie odwieziono na placówkę. Mizgalski pozostał w oddziale „Żegoty”, stworzył drużynę z uwolnionych więźniów. W listopadzie 1943 roku został przeniesiony wraz z żoną – sanitariuszką do działającego w Lasach Janowskich oddziału NOW-AK majora Franciszka Przysiężniaka „Ojca Jana”, gdzie objął funkcję szefa gospodarczego.

3 maja 1944 roku został awansowany do stopnia ogniomistrza. Brali udział m.in. w walce pod Golcami i w Grabie. „Oddział „Ojca Jana” tworzył jedną dużą rodzinę, dyscyplina ostra. Chłopcy w stosunku do mnie odnosili się po koleżeńsku” – wspomina pani Zofia.

13 czerwca 1944 roku, w czasie bitwy na Porytowym Wzgórzu, „Wrona” otrzymał od podporucznika Bolesława Usowa „Konara” zadanie przeprowadzenia zwiadu o rozmieszczeniu stanowisk niemieckich w rejonie Momot Górnych i Dolnych. Jego patrol pokonał oddział niemiecki zdobywając dwie haubice 75 mm. Zaprzężono do nich konie i w szaleńczej ucieczce przed Niemcami przyprowadzono je do oddziału. Gdy Niemcy zaatakowali partyzanckie stanowiska na Porytowym Wzgórzu, Mizgalski kierował ogniem ze zdobytych haubic i moździerzy. Za ten bohaterski czyn na polu walki został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy (numer DK-308-72-14 z 22 maja 1972). Po zajęciu Ziemi Janowskiej przez armię sowiecką i rozwiązaniu oddziału Zofia i Marian Mizgalscy wrócili do Rejowca.  Do przejścia na emeryturę Marian pracował w Cukrowni Rejowiec. Zmarł 20 marca 1979 roku w Rejowcu. Spoczywa na miejscowym cmentarzu.

Informacje i fragmenty wspomnień pochodzą z listu napisanego przez Zofię Mizgalską do ucznia LO im. Bohaterów Porytowego Wzgórza Mateusza Surmy 27. 12. 2003 roku.
List znajduje się w Szkolnej Izbie Pamięci w/w szkoły.

Źródła:
Maria Deresz, Niebo bez słońca, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1983; Dionizy Garbacz, Mroczne lata. Stalowa Wola (1939-1944), Wydawnictwo „Sztafeta”, Stalowa Wola 1993; Dionizy Garbacz, Okupacja i konspiracja w Stalowej Woli 1939-1944, Przemyśl 1988; Stanisław Puchalski, Partyzanci „Ojca Jana”, Światowy Związek Żołnierzy AK. Koło w Stalowej Woli, Stalowa Wola 1996; Waldemar Tuszyński, Lasy Janowskie i Puszcza Solska, KiW, Warszawa 1975; Zdzisław Wesołowski, Order Virtuti Militari i jego kawalerowie, Miami 1992; Apoloniusz Zawilski, Polskie fronty 1918-1945, Volumen, Bellona, Warszawa 1997, t. 1; informacje żony Zofii Mizgalskiej z Rejowca.

Dla zainteresowanych Opis  Bitwy na Porytowym Wzgórzu.

Zdjęcia znajdujące sie na tej stronie są własnością A. Mizgalskiej. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Reklamy