Stanisław Puchalski „Kozak”

Stanisław Puchalski urodził się 21 września 1920 r. w Garfield w USA.bez tytułu
Był synem Franciszka Puchalskiego i Anny z domu Olko. Rodzina Puchalskich mieszkała w USA. Ojciec był rolnikiem. Stanisław, jako kilkuletni chłopiec przyjechał z matką i rodzeństwem do Polski. Zamieszkali w Nisku. W Nisku
ukończył szkołę powszechną i gimnazjum. Jest absolwentem niżańskiego Państwowego Gimnazjum Ogólnokształcącego z 1938 r. W roku szkolnym 1938/13939 uczęszczał do liceum w Stalowej Woli. Naukę przerwała wojna.
W ostatnich dniach sierpnia 1939 r. Stanisław Puchalski zgłosił się do Rejonowej Komendy Uzupełnień w Nisku. Został skierowany do pełnienia służby w niżańskich koszarach. Wojna dla rodziny Puchalskich zaczęła się tragicznie. Ciężko ranna siostra Stanisława, Bronisława, zmarła. O losach brata Juliana w domu Puchalskich brakowało wiadomości, docierały też informacje o jego śmierci. Stanisław Puchalski w czasie okupacji pracował w urzędzie gminnym.Miał możliwość udzielania pomocy Żydom starającym się o wystawienie „dobrych
dokumentów”. Dzięki jego zabiegom, razem z matką, uratowali kilkoro Żydów. Czynnie działał w niżańskiej Straży Pożarnej. Już na początku okupacji związał się z antyniemieckim podziemiem. Wstąpił do konspiracyjnej Narodowej Organizacji Wojskowej. Przysięgę składał
przed kapitanem Mieczysławem Maroszkiem. Wskutek dekonspiracji podziemnej
szkoły wojskowej NOW w Nisku, musiał uciekać przed aresztowaniem za San.
Jesienią 1943 r., razem z kilkoma kolegami z Niska, został partyzantem
w oddziale Franciszka Przysiężniaka „Ojca Jana”. Uczestniczył w wielu walkach partyzanckich, w tym również w bitwie na Porytowych Wzgórzach. Partyzancką walkę zakończył w końcu lipca 1944 r. Był jednym z najbardziej zaufanych żołnierzy „Ojca Jana”, to on wraz z trzema innymi partyzantami konserwował i ukrywał broń partyzantów po zdemobilizowaniu
oddziału w lesie pod Brzyska Wolą.
Po wojnie, jesienią 1944 r., w Jarosławiu aresztowało go sowieckie NKWD. Został wywieziony do obozu Borowicze w głębi Rosji. Więziono go do lutego 1946 r. Po powrocie do Polski szykanowany przez UB, w obawie przed aresztowaniem, przez kilka lat ukrywał się.
W latach powojennych uzyskał maturę w stalowowolskim liceum. Był pracownikiem umysłowym4. W 1948 r. ożenił się z Wiktorią z domu Płachcińska (ur. 1922). Był ojcem czworga dzieci: Jacka (ur. 1948), Marii (ur. 1950), Tadeusza (ur. 1955) i Antoniego (ur. 1957).
Dopiero pod koniec lat 50. XX w. mógł prowadzić w miarę swobodne życie. Przez całe lata związany był z Niskiem, tu pracował, tu wybudował dom i mieszkał. Był aktywnym członkiem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, potem Światowego Związku Żołnierz Armii Krajowej. Jest autorem dwóch wspomnieniowych książek zatytułowanych „Partyzanci Ojca Jana”. W ostatnich latach swego życia niedomagał na serce, ale wciąż był czynny,
myślał o nowej książce. W marcu 2000 r. za pomoc udzieloną Żydom w czasie wojny został
razem z matką uhonorowany tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.
Był postacią znaną i szanowaną. Na dwa miesiące przed śmiercią dziennikarzowi „Sztafety” powiedział A w Nisku, to już zostanę, na zawsze.
Zmarł 20 sierpnia 2000 r. Spoczął na niżańskim cmentarzu, tak jak sobie życzył. Dnia 22 sierpnia żegnali go kombatanci i współtowarzysze walki. W pogrzebie uczestniczyły rzesze ludzi z Niska i okolic, a także z różnych stron, nawet z odległych krańców Polski.

Dionizy Garbacz napisał:
Odszedł na zawsze człowiek, który walczył o wolną Polskę. Odszedł
jeden z ostatnich żołnierzy „Ojca Jana”.
                                                                                                      Mariusz Kowalik
Nisko, czerwiec 2014 r.

Źródło:
NIŻAŃSKIE BIOGRAFIE
porucznik Stanisław Puchalski
„Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”
żołnierz AK, autor książki Partyzanci „Ojca Jana”

Reklamy