Tadeusz Gryblewski „Kordian”, „Ostoja”

Urodził się 10 września 1915 w Górecku Kościelnym (pow. biłgorajski) jako syn Zygmunta i Emilii z  Siomów. W roku 1936 ukończył średnią szkołę leśną- technik leśny.

W latach 1936-1937 odbył służbę wojskową w 77 pp w Lidzie.

         Podczas okupacji od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie placówki Józefów potem Kocudza w Obwodzie ZWZ/AK Biłgoraj. Oficjalnie zatrudniony w miejscowym nadleśnictwie.

We IX 1943 za pośrednictwem d-cy placówki NOW w Ulanowie B. Męcińskiego „Władka” wstąpił do oddziału partyzanckiego dowodzonego przez por./kpt. F. Przysiężniaka „Ojca Jana”. W III 1944 zorganizował przy oddziale szkołę podchorążych i podoficerską w której był d-cą plutonu.

„(…) 8 czerwca szkoła została rozwiązana, a oddział po przeorganizowaniu wyruszył w kierunku Lipy. Oddziałem pod nieobecność „Ojca Jana” dowodził „Konar”, zastępcą był „Władka”, ja byłem oficerem dyspozycyjnym (operacyjnym i zwiadowczym), dowódcami plutonów byli: „Dąb”, „Poraj”, „Podkowa”, „Poznański”, „Wieża” i „Sławuta”. (…) 12 czerwca 1944 roku rano zatrzymaliśmy się w rejonie Kruszyny. Koło południa wysyłam rozpoznanie pod d-twem plut.. „Majki”. Patrol po powrocie zameldował, że Kruszynę już obsadziły wojska niemieckie. W południe na wysunięty pluton naszła kompania niemieckiej żandarmerii, która w bitwie została prawie doszczętnie rozbita. Jeńcy zeznali, że teren Kraśnik-Rozwadów już obsadzony. Jednocześnie ze skrzydła począł obchodzić nas batalion niemiecki, który został przyciśnięty do ziemi ogniem plutonu c.k.m.por.”Dęba”. Do ogólnego dowództwa został wysłany meldunek, na skutek którego oddział otrzymał rozkaz wycofywania się, opóźniając nieprzyjaciela. Jednocześnie, poinformowano nas,że drogi zostały zaminowane i podano rozkład i znakowanie min. Oś wycofywania miała kierunek wskazany po dawnej osi marszu, bokiem Janowa w ogólnym kierunku na Szklarnię. (…) Oddział dotarł na miejsce koncentracji w lasach między Momotami a Flisami i wziął udział w bitwie na Porytowym Wzgórzu 14 czerwca. „ O godz. 23-ciej rozpoczęło się wyjście z okrążenia. Kierunkowymi, tj. przewodnikami na tej osi był „Konar” i ja (…).

I rzeczywiście po krótkiej, przypadkowej zresztą potyczce o świcie pod Kiszkami wszystkie oddziały wyszły z okrążenia i rozeszły się w różnych kierunkach.”

Do czasu rozwiązania oddziału w VII 1944  Gryblewski był d-cą III plutonu. Po wejściu wojsk sowieckich na Rzeszowszczyznę pozostaje w konspiracji. Przebywa na konspiracyjnych kwaterach w Kuryłówce i Jarosławiu. Po odtworzeniu struktur okręgu zostaje mianowany k-dtem kompanii NOW w Jarosławiu. We IX 1944 utworzono kurs podchorążych, gdzie jest wykładowcą terenoznawstwa. Od XI 1944 przebywa na urlopie zdrowotnym, który spędza u swej narzeczonej Józefy Delkiewicz w Leżajsku. Na początku III 1945 odwołany z urlopu i mianowany k-dtem dywersji na powiat Łańcut krypt. „Łuczywo”. Następnie od 16 III 1945

 do 4 V 1945 był d-cą Komendy Oddziałów Leśnych Okręgu Rzeszowskiego NZW, potem do momentu rozwiązania komendy OL 1 VII 1945 z-ca F. Przysiężniaka. W konspiracji był awansowany do stopnia kpt. NOW. W końcu VII 1945 wyjechał  do Bytomia, potem do Poznania, gdzie zgłosił się do pracy w Dyrekcji Lasów Państwowych, skąd został skierowany do pracy w Nitkowie w Nadleśnictwie Bojdały. Następnie podejmuje pracę w Powiatowym Urzędzie Ziemskim w Zielonej Górze. Do jego obowiązków należało zasiedlanie gm. Kolsko i Bojdały. Utrzymywał kontakty z Zdzisławem Pasternakiem – członkiem NOW w Poznaniu. We IX 1945 planują akcję na kasę Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu by uzyskać fundusze na cele organizacyjne. W dniu 01 X 1945 z dowodzoną przez siebie grupą żołnierzy przeprowadza akcję na kasę Dyrekcji Lasów Państwowych przy ul. Gajowej w Poznaniu. Po udanej akcji powraca do Kolska. W chwili zatrzymania mieszkał w m. Kolsko k. Nowej Soli. Zatrzymany przez funkcj. UB 24 VIII 1948 i przewieziony do więzienia WUBP w Rzeszowie przy ul. Jagiellońskiej, gdzie przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała WPR Rzeszów. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 4 III 1949, sygn. akt Sr. 5/49 został skazany na karę śmierci zamienioną na podstawie amnestii z 22 II 1947 na karę 15 lat więzienia z art. 86§2 KKWP. Sądzony w dniach 1 III 1949- 3 III 1949 przez WSR Rzeszów w składzie: przewodniczący – kpt. Mieczysław Słowik, ławnicy-kpr. Tadeusz Rogoziński i st. strz. Alojzy Kasperek przy udziale protokolanta plut. Henryka Góry. Oskarżali prokurator Kazimierz Nowowiejski z WPR Rzeszów Postanowieniem NSW w Warszawie z dnia 2 VIII 1949 wyrok został zatwierdzony. Po procesie więziony w ZK Przemyśl, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu odsadzony 25 X 1949. Początek wykonania kary 4 III 1949, upływ kary 4 III 1964. Postanowieniem Zgromadzenia Sędziów NSW w Warszawie z dnia 8 XII 1954 karę złagodzono mu do lat 10. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 zwolniony warunkowo z więzienia w XI 1957. W dniu 28 II1959 Sąd Najwyższy w Warszawie w Izbie Karnej przy udziale Prokuratora Generalnej Prokuratury postanowił wznowić postępowanie przeciwko niemu i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie. Postanowieniem SW -Wydział IV Karny w Rzeszowie z 23 IV 1959 postępowanie umorzył. 
Po zwolnieniu z więzienia mieszkał i pracował w Nowej Soli.
Dalsze losy n/n

Karczmarski. Okręg Rzeszowski Stronnictwa Narodowego i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego w latach 1944-1947 [w:]ZH WiN, nr 21/2004; S. Puchalski. Partyzanci „Ojca Jana” Stalowa Wola 1994;S. Socha. Czerwona śmierć czyli narodziny PRL. Stalowa Wola 2000;  Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1949.
Cytaty pochodzą z protokołów przesłuchań Gryblewskiego z 6 maja 1952, które przechowywane są w IPN Rzeszów.

 

Reklamy